16 november 2023

Om de economische crisis als gevolg van COVID-19 op een eerlijke, rechtvaardige en milieubewuste manier aan te pakken, zal de Europese Commissie inspanningen op nationaal niveau ondersteunen, in het bijzonder in de meest getroffen landen via NEXT Generation EU. Het herstelplan zal fondsen werven door het plafond van de eigen middelen tijdelijk te verhogen tot 2% van het bruto nationaal inkomen van de EU, waardoor de EU 750 miljard euro kan lenen op de financiële markten. Een deel hiervan is toegewezen aan het herstel- en veerkrachtplan van België, dat in 2023 is herzien zodat het plan 5,3 miljard euro ontvangt

5,3 miljard euro voor Belgisch herstel- en veerkrachtplan

België was een van de eerste landen die in 2022 een voorfinanciering (770 miljoen euro) ontving in het kader van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF). Dit hielp bij het opstarten van de uitvoering van de cruciale investerings- en hervormingsmaatregelen die in het oorspronkelijke herstel- en veerkrachtplan van België waren uiteengezet.   

Van de 750 miljard euro Europese NEXT Generation-hulp was ongeveer 4,5 miljard euro bestemd voor België. Voor 2023 heeft België een nieuw plan voorgesteld, waarin extra steun in de vorm van subsidies en leningen wordt gevraagd voor 40 hervormingen en 119 investeringen. Er wordt ook een hoofdstuk RePowerEU toegevoegd met 4 nieuwe hervormingen, 17 nieuwe investeringen, 7 overgehevelde investeringen uit het oorspronkelijke plan en één opgeschaalde investering. Daarnaast heeft België wijzigingen voorgesteld voor 63 maatregelen uit het oorspronkelijke HVP.   

70% van het oorspronkelijk overeengekomen planbudget moest tussen 2021 en 2022 worden uitbetaald, maar de omstandigheden hebben de voltooiing van bepaalde maatregelen zoals oorspronkelijk gepland verhinderd:  

  • Waaronder een hoge inflatie in 2022 en verstoringen in de toeleveringsketen als gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; 
  • Het verzoek om 264 miljoen euro aan HVF-leningen op te nemen;  
  • De toewijzing van subsidies van 5,9 miljard euro naar 4,5 miljard euro, als gevolg van de bijwerking in juni 2022 van de verdeelsleutel voor de toewijzing van subsidies uit de SRF, die de relatief betere economische resultaten van België in 2020 en 2021 weerspiegelt dan oorspronkelijk voorzien.  

Om het herziene plan te financieren, maakt België gebruik van de Brexit Adjustment Reserve door 229 miljoen euro toe te wijzen, en stelt het nog eens 264 miljoen euro veilig door middel van leningen. In combinatie met de bestaande subsidies van de HVFen REPowerEU (respectievelijk 4,5 miljard euro en 282 miljoen euro) bedraagt het gewijzigde herstel- en veerkrachtplan een indrukwekkende 5,3 miljard euro.  

Financiering van het Belgische herstel- en veerkrachtplan   

Het herstel van de economie is een kans om de overgang naar een duurzamere, slimmere en meer inclusieve groei te versnellen en tegelijkertijd de sociaal-economische en klimaatbestendigheid te versterken.   

Het oorspronkelijke plan werd volledig gefinancierd door subsidies in het kader van het Herstel- en Veerkrachtfonds (HVF) (met een totale waarde van 5,9 miljard euro). Het nieuw voorgestelde plan zal nu door zowel subsidies als leningen worden gefinancierd:  

  • 264 miljoen euro aan HVF-leningen  
  • 4,5 miljard euro aan subsidies  

Afgestemd op de gunstige economische prestaties van het land in 2020 en 2021. De zes doelstellingen van het Belgische NHRP zouden tegen 2026 gerealiseerd moeten zijn.  

Het Nationaal Herstel- en Veerkrachtplan van België zal gestructureerd worden rond zes strategische assen, waarbij elke as specifieke maatregelen en uitgaven bevat. Elk van deze assen past binnen één of meer van de hoofdpijlers waarop de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit is gebaseerd:    

  1. Groene transitie  
  2. Digitale transformatie  
  3. Slimme, duurzame en inclusieve groei  
  4. Sociale en territoriale cohesie  
  5. Gezondheid en economische, sociale en institutionele veerkracht  
  6. Beleid voor de volgende generatie van kinderen en jongeren  

Veranderingen in de groene transitie en de digitale transformatie

Het Belgische HVP, verdeeld over drie landenregio’s, omvat in totaal 140 hervormings- of investeringsprojecten waarin wordt uitgelegd hoe het de eerste financiële steun die het tussen 2021 en 2023 ontvangt, zal investeren.   

Waar de EU verwachtte dat minstens 37% van de middelen aan klimaatdoelstellingen zou worden besteed, zal België nu maar liefst 51% van zijn budget aan deze doelstellingen besteden. Belangrijke initiatieven binnen het REPowerEU-hoofdstuk, zoals de hervorming van beroepsprocedures en de ondersteuning van hernieuwbare energie in sociale woningen, dragen aanzienlijk bij tot deze groene overgang.  

Ondanks een neerwaartse bijstelling van de toewijzing van de SRF handhaaft België een robuuste digitale agenda in 2023, waarbij 27% van de middelen wordt toegewezen aan de digitale transitie (20% was vereist door de EU).  

De resterende hervormingen zijn gericht op het versterken van de sociale en economische veerkracht in België.  

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen voor het land?  

Het uitgebreide herstel- en veerkrachtplan van België is klaar om transformatieve veranderingen teweeg te brengen door de specifieke uitdagingen van het land aan te pakken via een strategische combinatie van hervormingen en gerichte investeringen. Met een deadline die door de verordening over de herstel- en veerkrachtfaciliteit is vastgesteld voor voltooiing in augustus 2026, zet België zich in om duurzame en blijvende groei in verschillende sectoren te stimuleren.  

Groene transitie: een duurzame toekomst koesteren  

Renovatie en duurzaamheid: België erkent de urgentie van energie-efficiënte renovaties en zegt meer dan 1 miljard euro toe om de energie-efficiëntie van zijn gebouwenbestand te verbeteren, met de nadruk op sociale huisvesting.  

  • Duurzame mobiliteit: Er wordt een aanzienlijke investering van 1,3 miljard euro uitgetrokken om de mobiliteit te transformeren, met de nadruk op de verbetering van de spoorweginfrastructuur, groene openbare bussen, elektrische laadstations, de ontwikkeling van het stedelijk openbaar vervoer en de aanleg van fietspaden.  
  • Energie koolstofvrij maken: het plan ondersteunt het koolstofvrij maken van de energiesector door 390 miljoen euro te investeren in de bevordering van waterstof als energiebron, in combinatie met hervormingen om de integratie ervan te vergemakkelijken.  
  • Biodiversiteit en aanpassing aan het klimaat: Een investering van 400 miljoen euro is gericht op het opnieuw verbinden van ecosystemen, het verbeteren van beschermde natuurgebieden en het uitvoeren van structurele maatregelen om de beschikbaarheid van water te beheren, waardoor de veerkracht bij klimaatverandering wordt vergroot.  
  • Offshore energie-eiland: België is van plan een offshore energiehub in de noordzee te ontwikkelen, bekend als het ‘energie-eiland’, om ten minste 3,15 GW aan toekomstige offshore windenergie aan te sluiten op het elektriciteitsnet aan land.  

Digitale transitie: navigeren door het digitale landschap  

  • Digitale uitdagingen aanpakken: België pakt de digitale uitdagingen recht voor z’n raap aan, door het gebrek aan digitale vaardigheden aan te pakken, de infrastructuur beter af te stemmen en overheidsdiensten te transformeren door middel van digitalisering.  
  • Investeren in onderwijs: er wordt 440 miljoen euro geïnvesteerd in een inclusief en toekomstbestendig onderwijssysteem, met de nadruk op digitale en bèta/technische vaardigheden, zodat alle leerlingen toegang hebben tot digitale hulpmiddelen en technologie. 
  • Digitale transformatie van overheidsdiensten: er wordt 585 miljoen euro uitgetrokken voor de digitale transformatie van het openbaar bestuur, het rechtsstelsel en de gezondheidszorg, waarbij de nadruk ligt op het verbeteren van de toegang voor burgers en bedrijven en het inzetten van geavanceerde connectiviteitsinfrastructuur.  

Economische en sociale veerkracht: Inclusieve groei bevorderen  

  • Onderwijs en het verwerven van vaardigheden: Het plan geeft prioriteit aan effectieve en inclusieve onderwijssystemen, waarbij de verwerving van vaardigheden wordt afgestemd op de huidige en toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt, met name in de context van groene en digitale transities.  
  • Efficiënte overheidsuitgaven: België wil de kwaliteit en efficiëntie van de overheidsuitgaven verbeteren door middel van uitgavenherzieningen, waarbij de prioriteiten worden verlegd naar groei en milieuvriendelijke uitgaven. 
  • Hervorming van het pensioenstelsel: Verwacht wordt dat een hervorming van het pensioenstelsel, die voordelen op lange termijn zal opleveren, de houdbaarheid en toereikendheid van de pensioenen zal verbeteren.  
  • Innovatie en omscholing: Aanzienlijke investeringen van 450 miljoen euro in herscholing en bijscholing, en 400 miljoen euro in onderzoek en innovatie-infrastructuur onderstrepen de Belgische inzet voor innovatie en de ontwikkeling van menselijk kapitaal.  

Het herstel- en veerkrachtplan van België, dat ambitieuze groene, digitale en sociaaleconomische maatregelen omvat, plaatst het land in de voorhoede van duurzame ontwikkeling en biedt een routekaart voor andere landen om te volgen in hun streven naar een veerkrachtige economie die klaar is voor de toekomst. 

Met FI Group als uw betrouwbare partner kunt u zich een weg banen door het veranderende landschap van O&O-financiering en de beschikbare stimuleringsmaatregelen optimaal benutten. 

Yvette Poumpalova 

× How can I help you?